مرکز راه‌کارهای اطلاعاتی هوشمند
Intelligent Information Solutions Center

دانشگاه صنعتی شریف
فا | en
صفحه اصلی   >   پروژه‌ها و خدمات   >   تدوین سند نقشه جامع دولت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران

تدوین سند نقشه جامع دولت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران

نقشه جامع دولت الکترونیکی

امروزه حکومت‌ها و دولت‌ها به دنبال شیوه‌ها و روش‌هایی هستند که بر اساس آن ها بتوانند در حوزه‌های مختلف مربوط به ارتقاء امور حاکمیتی و دولتی خود، مانند بهینه‌سازی فرآیندها، کاهش هزینه‌ها، تمرکز زدایی، مدیریت اثربخش‌تر، افزایش سلامت اداری و پاسخ‌گویی و قانون‌گرایی، افزایش بهره‌وری کارکنان دولت، اعمال نظارت بهتر، ارزیابی و مدیریت عملکرد ، تکریم مردم، خدمت‌رسانی بهتر به مردم و افزایش سطح رضایت مردم و دستیابی به «دولت کارآمد» گام بردارند. با توجه به این‏که به‌کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی از مهمترین شیوه‌ها و روش‌هایی است که می تواند در کلیه حوزه‌های مربوط به ارتقاء امور حاکمیتی و دولتی، نقش موثری ایفاء نماید و منجر به بازآفرینی و بازتعریف حکومت‌ها و دولت‌ها گردد، بهره‌‏مندی از این فناوری طی دو دهه گذشته توسط حکومت‌ها و دولت‌های مختلف در سطح جهان مورد توجه ویژه واقع شده است.

در همین راستا به‌کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات برای توسعه کشور و بازآفرینی دولت طی موادی از برنامه‌‏های سوم و چهارم توسعه کشور مورد توجه قرار گرفته است و در نهایت در ماده ۴۶ قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه، نقشه جامع دولت الکترونیکی زمینه‌ساز تحقق اولین دولت تمام الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران و نقشه مرجع در حوزه توسعه دولت الکترونیکی کشور جمهوری اسلامی ایران معرفی شده‏‌است و لازم است از این پس، کلیه اقدامات و مصوبات کشور در حوزه دولت الکترونیکی در سطح کلیه دستگاه‌ها با هماهنگی و در چارچوب این نقشه صورت پذیرد تا بر اساس یک رویکرد کل‌نگر و استاندارد، دولت الکترونیکی در کشور توسعه یابد.

معرفی پروژه

توسعه و به‌کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در کنار ارتقاء امور حاکمیتی و دولتی کشورها، می‌تواند نقش موثری در سایر حوزه‌های مربوط به توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها ایفاء نماید که باید در چارچوب برنامه‌های پیشرفت و توسعه کشورها و تحقق جامعه اطلاعاتی به آن توجه ویژه‌ای شود. به همین دلیل پروژه «تدوین سند نقشه جامع دولت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران» توسط سازمان فناوری اطلاعات به دانشگاه صنعتی شریف و مرکز راه‌‏کار‏های اطلاعاتی هوشمند با هدف فراهم آوردن بستر راهبردی و برنامه‏‌ای برای توسعه دولت الکترونیک در کل حوزه‏‌های کشور واگذار شد. این پروژه متشکل از چهار فاز کلی به شرح زیر است:

  • تعریف پروژه و تدوین منشور آن
  • آماده‌‏سازی و تشکیل کمیته‌‏های تخصصی
  • تدوین پیش‌‏نویس سند
  • کسب بازخورد‏های تخصصی و عمومی در خصوص پیش‌‏نویس سند

تعریف پروژه و تدوین منشور آن

فعالیت‏‌های اصلی انجام شده در این فاز عبارتند از:

  • تعیین متدولوژی چارچوب تدوین سند
  • تعیین مکانیزم مدیریتی
  • شناسایی نیازمندی‌های ذینفعان اصلی
    • شناسایی ذینفعان كلیدی
    • مصاحبه با ذینفعان کلیدی
    • بررسی و استخراج ویژگی‌های دولت الكترونیكی
    • شناسایی اهداف، خواسته‌ها و چارچوب کلی خروجی مورد انتظار ذینفعان
  • شناسایی ابعاد و برنامه‌ریزی تفصیلی پروژه
    • مرور مستندات اجرایی مرتبط موجود
    • نهایی‌سازی روش تحقیق و تعیین استانداردها و دستورالعمل‌های مورد نیاز در انجام پروژه
    • تکمیل و به‌روزرسانی برنامه‌ریزی جزئی اجرای پروژه
    • تشكیل شورای راهبری پروژه
    • تشكیل تیم اصلی پروژه و همکاران (تشکیل تیم خبرگان داخلی، متشكل از حوزه‌های مرتبط دانشگاه و صنعت)
  • پیش‌بینی ریسک‌های ممکن و برنامه‌ریزی ریسک به منظور رفع آن‌ها

آماده‌‏سازی و تشکیل کمیته‏‌های تخصصی

فعالیت‌های اصلی انجام‌شده در این فاز عبارتند از:

  • انجام مطالعات زمینه‌ای، مطالعه و جمع‌بندی اسناد بالادستی، اقدامات انجام شده در گذشته، مرور تجارب کشورها
  • گردآوری و بررسی اسناد بالادستی حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات
  • بهره‌گیری و لحاظ نمودن نقشه‌های ذیل در تهیه سند:
    • نقشه راه خدمات دستگاه‌های اجرایی
    • نقشه راه سلامت الکترونیکی
    • نقشه راه تجارت الکترونیکی
    • نقشه راه عدالت الکترونیکی
  • گردآوری و بررسی پژوهش‌ها و طرح‌های تحقیقاتی کلان حوزه فاوا
  • گردآوری و بررسی دقیق اسناد مربوط به اقدامات انجام شده در حوزه دولت الکترونیکی
  • جمع‌بندی اسناد بررسی‌شده و نهایی‌سازی سناریوهای کلان مواجهه با دولت الکترونیکی در آینده و حوزه‌های دارای اولویت
  • تحلیل وضع موجود و مطلوب
  • تجزیه و تحلیل شکاف
  • تشکیل کمیته‌های ذیل:
    • کمیته اطلاع‌رسانی
    • کمیته بین دستگاهی
    • کمیته معماری اصلی
    • کمیته تلفیق معماری
    • کمیته پروژه‌های دستگاه‌های اجرایی
  • جمع‌‏آوری و مستند‏سازی اقدامات

تدوین پیش‏‌نویس سند

فعالیت‌های اصلی انجام شده در این فاز عبارتند از:

  • دیده‌بانی آینده و تحلیل روندها با رصد منابع اطلاعاتی در خارج از کشور و شناسایی پیشران‌های شکل دهنده در حوزه فناوری اطلاعات
  • دیده‌بانی دولت الکترونیکی با بررسی وضعیت و روندهای داخل کشور (قوانین و مصوبات و شاخص‌های تعیینشده در ماده ۴۶ برنامه پنج ساله پنجم توسعه و مصوبات کارگروه مدیریت فاوا)
  • طراحی و تدوین نظام پایش مستمر دولت الکترونیکی
  • کسب نظرات خبرگان فناوری اطلاعات و برگزاری جلسات مربوطه
  • تعیین جایگاه ملی و شناسایی نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها در پیاده‌سازی دولت الکترونیکی در حال و آینده
  • ارائه راه‌کار مناسب برای رفع چالش‌ها
  • ارائه برنامه‌های مدیریتی، کنترلی و نظام پایش اجرا
  • ارائه برنامه‌های عملیاتی به منظور دستیابی به اهداف سایر نقشه‌های راه حوزه فاوا
  • تعیین و تبیین نحوه تعامل بین برنامه‌های عملیاتی
  • تعیین و تبیین منابع تامین اعتبار
  • تهیه پیوست‌های فنی، فرهنگی، مدیریتی و امنیتی
  • تدوین و طراحی معماری کلان و تفصیلی، تحلیل وضع موجود و مطلوب
  • تبیین و تعیین متولی و هماهنگ کننده دولت الکترونیکی در کشور
  • تبیین و تعیین سرویس‌ها و خدمات قابل ارائه هر دستگاه و دستگاه‌های همکار
  • تبیین و تعیین برنامه‌های عملیاتی دستگاه‌ها با تعیین ذینفعان و دستگاه‌های همکار، به منظور دستیابی به شاخص‌های تعیین شده در ماده ۴۶ برنامه پنج ساله پنجم توسعه و مصوبات کارگروه مدیریت فاوا با قید زمانبندی
  • تعیین متولیان و ذی‌نفعان کلیدی
  • تدوین رهنگاشت دولت الکترونیکی با لایه‌های:
    • منابع و توانمندی ها و زیرساخت های مورد نیاز
    • زمینه های تحقیق و توسعه زیرساختی در حوزه فاوا
    • محصولات و خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات از جمله توانمندسازی صنایع و پیشرفت و بهبود بخش های مربوط به توسعه و رفاه اجتماعی و پیشرفت بخش صنعتی
  • جمع‌آوری و مستندسازی اقدامات

کسب بازخورد‏های تخصصی و عمومی در خصوص پیش‌‏نویس سند

فعالیت‌های اصلی انجام شده در این فاز عبارتند از:

  • مدیریت جلسات بازخورد
  • ارسال پیش‌نویس به دستگاه‌های اجرایی و دریافت نظرات
  • کسب نظرات و دریافت مشاوره از خبرگان در خصوص پیش‌نویس سند
  • برگزاری جلسات هم اندیشی با حضور خبرگان، مدیران و اساتید حوزه فناوری اطلاعات و کسب نظرات
  • تامین کلیه ملزومات لازم در جهت تسهیل در اجرای فعالیت‌ها و نظارت مطلوب کارفرما
  • اعمال نظرات دریافت شده در پیش‌نویس سند
  • جمع آوری و مستندسازی اقدامات
  • ارائه سند نهایی در کمیسیون، کارگروه و جلسات مربوطه