مرکز راه‌کارهای اطلاعاتی هوشمند
Intelligent Information Solutions Center

دانشگاه صنعتی شریف
فا | en
صفحه اصلی   >   پروژه‌ها و خدمات   >   مدیریت عملکرد کسب‌وکار

مدیریت عملکرد کسب‌وکار

معرفی مدیریت عملکرد کسب‌وکار

با توجه به اهمیت ارزیابی عملکرد در راستای رصد وضعیت موجود و ارائه راه­کارهای بهبود در فعالیت­‌های یک سازمان، لزوم توسعه یک مدل ارزیابی که بتواند به­‌طور مستمر و در منظرهای مختلف فعالیت­‌های سازمان­‌ها را ارزیابی نماید احساس می­‌شود.

در همین راستا خدمات و راه‏کار‏های مدیریت و ارزیابی عملکرد مرکز راه‏کار‏های اطلاعاتی هوشمند با هدف توسعه و اجرای مدل ارزیابی عملکرد به­‌صورت مستمر تعریف گردیده است.

این راه‏کار در دو بخش تعریف می­‌گردد. در بخش اول، مدل ارزیابی عملکرد، توسعه یافته و اجرا می­‌شود و پس از آن در بخش دوم ویژگی­‌های نرم­‌افزار پشتیبان­‌کننده از این مدل پیشنهاد می­‌گردد.

اهداف اصلی مدیریت عملکرد کسب‏‌وکار به شرح ذیل می­‌باشد:

  • طراحی مدلی جهت ارزیابی مستمر سازمان
  • تهیه بستر لازم جهت استقرار و پیاده­‌سازی مدل ارزیابی مستمر عملکرد سازمان
  • ارزیابی عملکرد سازمان با استفاده از بستر ایجاد شده به­‌صورت مستمر و سیستماتیک

روند انجام

مرکز راهکارهای اطلاعاتی هوشمند دانشگاه صنعتی شریف راه‏کار نظام ارزیابی عملکرد را در دو بخش و چهار فاز طراحی نموده است. بخش اول از سه فاز  شناسایی وضعیت موجود، طراحی نظام ارزیابی عملکرد و تدوین روش­‌های اجرایی نظام ارزیابی عملکرد تشکیل یافته است. این بخش کلیات نظام ارزیابی عملکرد کسب­‌وکار را مشخص می­‌نماید و از میان روش­‌های ارزیابی عملکرد موجود بهترین روش را انتخاب می­‌نماید. بخش دوم نیز که در برگیرنده فاز چهارم از این راه‏کار می­‌باشد به طراحی و پیاده­‌سازی نرم­‌افزار ارزیابی عملکرد کسب­‌وکار می­‌پردازد. نیاز به تعامل با سازمان در این راه‏کار به­‌صورت کامل از ابتدا تا انتها و تحویل سند نظام ارزیابی عملکرد وجود دارد. در روند انجام این را‏ه­کار  مدل‏‌ها و روش‏‌های متفاوتی مانند مدل­‌های هیل­اند جنز و ارزیابی 360 درجه استفاده می­‌گردد.

شناخت وضعیت موجود

به طور کلی هدف از شناخت وضعیت موجود، مطالعه و شناخت سازمان و کسب‌­و­کار سازمان است. در این مرحله مولفه­‌های راهبردی مانند چشم­‌انداز، ماموریت، اهداف و راهبردهای سازمانی به همراه مرز فرآیندهای سازمان شناسایی می­‌گردد. در انجام این راه‏کار فرض بر این است که مولفه­‌های راهبردی نهایی شرکت به­‌عنوان ورودی در راه‏کار نظام ارزیابی عملکرد خواهد بود. در صورت عدم وجود مولفه­‌های راهبردی نیاز است این مولفه­‌ها برای سازمان مزبور ترسیم گردد.

  • فعالیت 1:  انجام مطالعات و شناسایی مولفه­‌های راهبردی

در این فعالیت مولفه­‌های راهبردی ماموریت، چشم­‌انداز، اهداف و استراتژی­‌های سازمانی شناسایی می­‌گردد.

  • فعالیت 2: بازنگری فرآیندها و ترسیم نقشه فرآیندی

در این نقشه فرآیندهای تاثیرگذار بر مضامین استراتژیک مشخص شده است. الگوی نقشه فرآیندها به شرح ذیل می­‌باشد:

  • فرآیندهای اصلی
  • فرآیندهای مدیریتی
  • فرآیندهای پشتیبانی

طراحی نظام ارزیابی عملکرد

هدف از انجام این مرحله طراحی نظام ارزیابی عملکرد با تدوین درست و دقیق شاخص­‌های ارزیابی عملکرد کسب­‌وکار می­‌باشد. پس از نهایی­‌سازی مولفه­‌های راهبردی سازمان و نقشه فرآیندی، نقشه استراتژی تدوین می­‌گردد. نقشه استراتژي از مدل چهار وجهي كارت امتيازي متوازن پديد آمده است كه همچون نقشه راه مسير پيشبرد استراتژي را نيز نشان مي‌دهد. نقشه استراتژي روشي يكسان و ثابت براي توصيف استراتژي ‌ايجاد مي‌كند تا اهداف و معيارها قابل سنجش و مديريت باشند. بنابراین اولين گام در عملياتي شدن استراتژي، پايش شاخص‌ها با اندازه‌گيري مستمر آن­‌ها است. فعالیت­‌های این مرحله به­‌شرح ذیل می­‌باشد:

  • فعالیت 1: ترسیم نقشه استراتژی

در ارتباط با تعیین نقشه استراتژی، نخست سازمان­‌ها اهداف اصلی خود را مشخص می­‌کنند و بعد از آن به اهداف جزئی­تر می­‌پردازند و با ترسیم ارتباط میان آن­‌ها، مسیر دسترسی به اهداف را مشخص می­‌سازند.

  • فعالیت 2:  شاخص­‌گذاری

در این فعالیت شاخص­‌های ارزیابی عملکرد کسب­‌وکاری سازمان در چهار منظر مالی، فرآیندهای داخلی، مشتری و رشد و یادگیری تدوین می­‌گردد.. بنابراین در یک نگاه کلی می­‌توان زیرفعالیت­‌های فعالیت شاخص­­‌گذاری را به­‌صورت ذیل بیان نمود:

  • تدوین شاخص­‌ها
  • تایید شاخص­‌ها
  • انجام مقدمات پیاده­‌سازی

تدوین روش‌های اجرایی نظام ارزیابی عملکرد

پس از طراحی نظام کارت امتیازی متوازن در مرحله دوم، مجموعه شاخص‏‌های لازم به منظور پایش عملکرد کسب‏‌وکار از جهت میزان هم‏ترازی با استراتژی‏‌های کسب‏‌وکار استخراج می‏‌گردند. حال بایستی نحوه چگونگی کاربرد این شاخص‏‌ها در سازمان را تبیین نمود تا بر اساس رویه‏‌های استاندارد و روش‏‌های اجرایی مدون امکان بهره‏‌برداری از نظام کارت امتیازی متوزان فراهم گردد.

هدف از انجام این مرحله موارد ذیل است:

  • شفاف‏‌سازی نقش‏‌ها و مسئولیت‏‌های سازمانی در سازمان در خصوص فرآیند ارزیابی عملکرد با رویکرد BSC
  • مشخص نمودن آمار، اطلاعات و گردش کار در اجرای این فرآیند
  • استانداردسازی روال برگزاری جلسات کمیته کارت امتیازی متوازن
  • تبیین نقش ابزار کارت امتیازی متوازن در اجرای فرآیند مذکور

بر این اساس مهم‏ترین فعالیت‏‌هایی که بایستی در این مرحله صورت پذیرد شامل موارد ذیل می‏‌گردد:

  • فعالیت 1: تشکیل کمیته و دبیرخانه  BSC
  • فعالیت 2: تدوین زیرفرآیندهای مختلف فرآیند ارزیابی عملکرد
  • فعالیت 3: تبیین نقش‏‌ها و مسئولیت‏‌ها (جدول RACI)

طراحی و پیاده‌سازی نرم‌افزار ارزیابی عملکرد

هدف از این مرحله، ایجاد بستر مناسب برای اجرای نظام کارت امتیازی متوازن است. لذا در این مرحله، ابتدا مطالعه‏‌ای بر روی نرم‏‌افزارهای داخلی و خارجی در خصوص نرم‏‌افزارهای کارت امتیازی متوزان صورت می‏‌پذیرد، سپس بر اساس حداقل قابلیت‏‌هایی که از یک نرم‏‌افزار ارزیابی عملکرد انتظار می‏‌رود، فعالیت‏‌های مرتبط با طراحی و توسعه سیستم نرم‏‌افزاری ارزیابی عملکرد با رویکرد کارت امتیازی متوازن برای سازمان آغاز می‏‌شود.

لازم بذکر است که شرح فعالیت‏‌های این مرحله نیاز به بررسی و جلسات فنی میان کارشناسان سازمان و کارشناسان تیم مجری دارد و با توجه به متدولوژی توسعه نرم‏‌افزاری امکان تشریح فعالیت‏‌های این فاز از راه‏کار وجود خواهد داشت. با این تفاسیر اعم شرح فعالیت‏‌ها بدین ترتیب است:

  • فعالیت 1: فاز مطالعاتی و مهندسی نیازمندی‏‌ها
  • فعالیت 2: طراحی معماری سیستم
  • فعالیت 3: تحلیل و طراحی مولفه‏‌های سیستمی
  • فعالیت 4: پیاده‏‌سازی و تست مولفه‏‌های سیستمی
  • فعالیت 5: یکپارچه‏‌سازی با سایر سیستم‏‌های لازم
  • فعالیت 6: استقرار اولیه و بررسی صحت عملکرد سیستم، رفع عیوب احتمالی و آموزش کاربران

نمونه پروژه‌های انجام شده

مرکز راه‌کارهای اطلاعاتی هوشمند دانشگاه صنعتی شریف در راستای ارائه خدمات و راه‏کار‏های ارزیابی عملکرد کسب­‌وکار سازمان­‌ها، پروژه‌های ذیل را برای سازمان‌های ذیل اجرا کرده است:

  • طراحی شاخص­‌ها و نظام ارزیابی عملکرد شهرداری تهران
  • طراحی نظام و سامانه ارزیابی عملکرد طرح‏‌ها و پروژه‏‌های پژوهشی برای معاونت پژوهش و فناوری وزارت نفت و مدیریت پژوهش و فناوری چهار شرکت اصلی (شرکت ملی نفت، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‏‌های نفتی، شرکت ملی گاز، شرکت ملی صنایع پتروشیمی)